Mensen van bij ons: Jozef Cuypers: « de garde »
                                                                                                                         
Het is al een tijdje geleden dat de Kerstevocatie in de Dorpskerk plaatsvond met o.a. een kerstverhaal « Jeppe van het lemen huisje » geschreven door Jozef Cuypers. We gingen met de man achter dit verhaal eens gaan praten.

1. De kerstevocatie werd opgevoerd op 16 december 2005 in de kerk van Testelt. Was het verhaal van Jeppe waar of was het fantasie? Jeppe woonde als jongman in een lemen huisje op het einde van Ter Hoeve, dicht tegen de bossen van de Merode aan. Hij heeft daar altijd bij zijn moeder gewoond tot zij gestorven is op een kerstnacht zoals deze.
Op kerstavond in 2000 zit Jef alleen thuis, bij de warme haard, samen met zijn poes Molly en zijn hond Fillo. Bij het kartonnen kerststallekke neuriede hij een paar kerstliederen die zijn moeder zong. Hij speelde op zijn noeneke ( mond- harmonica ) en dacht aan zijn 2 maten Dorus en Remus. En zo viel Jeppe in slaap. Hij trok naar de nachtmis in de abdij maar verdwaalde in de bossen. Hij kwam er Evarist en Jules van Den Appel tegen en die wezen hem de juiste weg terug. En wat hem nog nooit overkomen was: hij verdwaalde opnieuw. Zijn moeder riep hem maar toch wou hij terug naar huis bij Molly en Fillo en …met Kerstmis tegen de noen vonden Remus en Dorus hem bij het uitgedoofde vuur. Hij was niet meer wakker geworden uit zijn laatste kerstdroom.
Dit verhaal werd prachtig voorgedragen in de kerstevocatie van 2005 in samenwerking met de fanfare onder leiding van Geert Torfs. Met dit stuk, aldus Jozef, heb ik geprobeerd de echtheid, de eenvoud, de soberheid, de armoede maar ook de gelukkige tevreden mensen van de heide op Ter Hoeve, weer te geven. Gehechtheid aan het verleden en aan de familie, trouw aan vrienden, het dagelijks omgaan met elkaar en met de dieren. Het geheel is een stuk fantasie en toch gebaseerd op het leven zoals het was in die dagen.
Heb je nog zulke dingen geschreven, Jozef?
Ja maar niet zo veel: over de kaarskensprocessie, over de bajonet ( de oorlog in Testelt september 1944), Hammamet( Tunesië ), jachtnamiddag in het Netelbos.
Ik ben vooral veel met gedichten bezig. Daar willen we op ingaan maar even iets over de man zelf.

2. JOZEF: geboren en getogen Testelt.
In deze tijd van communicatie en mobiliteit kunnen weinig mensen dit zeggen. Jef is hier geboren in 1933, opgegroeid en buiten 6 jaar in Goetsenhoven bij de Luchtmacht is hij met zijn vrouw Lisette Van Kerckhoven ( 50 jaar getrouwd ) hier niet weggeweest.
Zijn jeugd: ik ben dus van voor de oorlog en opgegroeid in de Groenstraat, nu Mgr. Bremsstraat. Ik heb het meegemaakt hoe op het einde van de oorlog wij geprangd zaten tussen Engelse infanteristen gesteund door 3 tanks, komende van Averbode, en een 100-tal Duitse soldaten in de Waterstraat. Gelukkig hebben deze zich vlug overgegeven. Zij waren totaal uitgeput. Dit heb ik vastgelegd in mijn verhaal « de bajonet ». In de periode 1942-44 hadden wij geen school. Wij trokken ons van de oorlog niets aan. Dit was dikwijls heel plezant voor spelende kinderen maar daarna moest ( of mocht ) ik naar school. In Aarschot kwam ik rechtstreeks in het 6de studiejaar terecht. Ik werd na de schooluren bijgewerkt door Maurits Haccuria, de later bekende kunstschilder. Mijn studies zijn prima verlopen.
De 'garde'. Om het gezin te helpen ( ik was de oudste van 3 ) ging ik na de humaniora werken bij de luchtmacht van 1951 tot 1959. In datzelfde jaar werd ik « garde » in Testelt en ik ben heel mijn loopbaan in dienst van de gemeente Testelt en later bij de fusie in 1976 van Scherpenheuvel-Zichem gebleven tot aan mijn pensioen in 1993. Anekdotes in de functie van « garde » zijn er natuurlijk veel maar ons principe was: vooraleer met de arm van de wet te schermen en een proces-verbaal op te maken eerst een menselijke oplossing trachten te vinden. Een paar voorbeelden:
- tussenkomen bij een dronkaard in het gezin gebeurde regelmatig en we probeerden steeds de man zijn roes te laten uitslapen in de zekerheid dat de plooien konden gladgestreken worden
- een burenruzie over een te brede haag of een scheiding tussen percelen proberen bij te leggen door gesprek.
- landbouwtelling bij boeren en ijken van gewichten bij handelaars werden vaak gecombineerd met aangename gesprekken.
- en dan natuurlijk veel wettelijke verplichtingen: kiesbrieven, militiestukken bezorgen en administratieve taken uitvoeren.
Hobby: heel zijn leven is Jozef een verwoed en gekend duivenmelker geweest. Het geeft je een enorme voldoening als je beste duif op het kot komt aangestormd recht van Limoges of Quievrain. Nu is het vooral met mijn jachthond naar de training gaan.
Parochie: ik heb als garde voor 2 pastoors gewerkt bij processies, vooral de jaarlijkse St.Jozefviering, bij bedevaarten, bij allerhande kerkelijke plechtigheden. De pastoors waren norbertijnen en hadden hun eigen karakter en ideeën. Pastoor Backx was een volksmens, spelend lid van de fanfare en niet te beroerd om een pintje te drinken en te discussiëren. Pastoor Eeckhout was de fijnbegaafde muzikant en muziekkenner, vaak op ziekenbezoek, luisterend naar de verhalen en zorgen van de mensen. We zijn samen nog bloedgever geweest. Onze huidige pastoor Stynen en mijnheer Peeters heb ik als « garde van Testelt « niet gehad. Ik heb 3 jonge mannen weten priester wijden in onze parochie: Louis Van de Poel, Jef Willems en Roger Nuyts.

Geloof: Er is veel veranderd in de kerk, vaak ten goede. Ik ben blij dat ik versta wat er gezegd en gelezen wordt wat vroeger zeker niet het geval was. Ik geniet van de lezingen en de rituelen in de zondagsmis. En misschien ook daardoor ben ik met schrijven begonnen.

Gedichten.
Het is een opeenstapeling van woorden, zinnen, rijmen, waarin ik kernachtig probeer te omschrijven wat ik voel. Ik typ het uit en bewaar het in de computer. Op elk moment kan ik een ideetje, een kribbel, een geheugensteuntje opschrijven, ook ‘s nachts. Of het gedichten zijn weet ik niet, vraag ik me eigenlijk niet af want ik heb ze in hoofdzaak voor mijzelf geschreven. Zo bewaar ik er een paar honderdtal in mijn farde .
Jozef, ik heb je gedichten voor het parochieblad mogen inkijken er zijn er bij heel religieus, ontroerende zoals O.L.Vrouw ter Steen ( stond vroeger in de Groenstraat ) en Moeder, Moeder en Vader, Rozeke, Remy. Ook aangrijpende zoals Oorlog, of guitige zoals Kinderen en Muze. We gaan er toch eentje publiceren en ook op onze website www.parochietestelt.be kan je er enkele lezen.
Jozef, hartelijk dank voor je bijdrage aan het parochieblad en aan onze website .
Het ga je goed.

27 maart 2006


Rozeke,

Ik had vannacht
een mooie droom.
Je stond terug
onder je lindeboom.

Je slenterde pratend
met je bloemen,
om hen één voor één
bij naam te noemen.

Zijt langzaam binnengegaan
hebt uw dagelijks werk gedaan.
Zette u aan tafel neer
dankte voor al’t mooie De Heer.

Gauw wat eten op de noen,
dan naar de buren, een babbeltje doen.
Plots wakker, droom gedaan.
Zag alleen een oude linde staan.


Zjozeff